غلامحسين محرمى
23
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
اين كتاب بهعنوان تاريخ تشيّع ، جامع عناوين و مباحث شيعه نيست ، چون گاهى بحث به خارج از موضوع تشيّع كشيده شده و مباحثى چون خوارج و تاريخ خلافت مطرح شده است كه چندان به تاريخ تشيّع مربوط نمىباشند . 6 . جهاد الشيعة يكى ديگر از منابع تاريخ شيعة كتاب جهاد الشيعة است ( اگرچه مباحث اصلى آن ، دربارهء مجاهدتها و نهضتهاى نظامى شيعيان است ) . اين كتاب تأليف بانو دكتر سميره مختار الليثى ، استاد دانشگاه عين شمس مصر است . جهاد الشيعة را انتشارات دار الجيل بيروت با قطع وزيرى و جلد مقوايى در 424 صفحه در سال 1396 ه . چاپ كرده است . اين كتاب بعد از مقدمه در 5 باب و يك خاتمه تنظيم شده و موضوعش جهاد شيعيان است كه تقريبا تا پايان قرن دوم هجرى را مورد بحث و بررسى قرار داده است . به عبارت ديگر نويسنده در اين كتاب از يك سو ، از جهادها و نهضتهاى نظامى شيعيان بر ضد عباسيان سخن مىگويد و قيامهاى علويان و علل شكست آنان را بيان مىكند و نقش حركتها و فرقههاى شيعى را در جريانها و مواضع اجتماعى و سياسى آن دوره مطرح مىكند و از سوى ديگر ، سياست خلفا را در مورد ائمه اطهار عليهم السّلام و شيعيان تحليل كرده است . مباحث تاريخ عام شيعه در قسمتى از باب نخست كه در برگيرنده مباحثى چون : شيعه در لغت ، مفاهيم شيعه ، تاريخ پيدايش شيعه ، اثر جهاد امام حسين عليه السّلام در ظهور شيعه ، جهاد شيعه در عراق ، ظهور شيعه كيسانيه و فرقهء شيعهء اماميه است ، مطرح شده است . در مبحث پيدايش شيعه ، به طرح آرا و نظريههاى گوناگون در مورد تاريخ شيعه پرداخته است . يگانه اشكالى كه مىتوان به اين كتاب گرفت تبيين نظريهء سياسى ائمه اطهار عليهم السّلام و به اصطلاح او ، امامان فرقه اماميه است . چون او شيعه نبوده ، نتوانسته مبانى تفكر سياسى ائمه را پردازش كند ، ازاينرو مبانى امامت بعد از امام حسين عليه السّلام را ، امامت روحى و علمى معرفى مىكند و روش آنان را با روش امير المؤمنين ، امام حسن و امام حسين عليه السّلام متفاوت مىداند . « 1 »
--> ( 1 ) . مختار الليثى ، سميره . جهاد الشيعة ، دار الجيل ، بيروت 1396 ه ، ص 36 .